Van wijkkerk naar netwerkkerk met kerkwijk

In het lezenswaardige boek van Rene de Reuver “Anders verder” schetst hij de herkomst van de ‘wijkkerk’ of het ‘parochiaal kerkmodel’ (blz 41 ev). De indeling van de kerk in een dekkend systeem van parochies, stamt al uit de tijd van Karel de Grote. Door de Reformatie wordt het omarmd en hervormd tot ‘de kerk als teken van God, die er al is’, voor wij er gaan wonen. Na de Tweede Wereldoorlog wordt het hervormde systeem met ‘in elk dorp en in elke stad is er een hervormde gemeente’ verbreed naar de praktijk van ‘de wijkgemeente’ met een eigen predikant, gebouw en kerkenraad.
Deze verbreding wordt met name geïnspireerd door de sociologie. Door de groei van de steden stonden sociologen voor de vraag naar de leefbaarheid van deze uitbreidingen. “De uit Amerika afkomstige visie stelt dat om een stad vitaal te houden, het noodzakelijk is dat burgers in buurten of wijken hun eigen woonomgeving vormen. Decentralisatie is het middel tegen de chaotiserende heterogeniteit van de grote stad.”
In vijftig jaar is er echter veel veranderd. Met name in de grote steden, maar ook in de rest van de samenleving. In een samenleving die snel heterogeen wordt en waarin de kerk een marginale plaats inneemt, is het wijksysteem niet meer houdbaar. Het buurtgevoel is steeds meer aan het verdwijnen. De eigen woning is belangrijker dan de wijk. Een netwerk van familie, vrienden en mensen van gelijke afkomst en met gedeelde interesse krijgt een steeds grotere plaats.
In deze analyse van De Reuver zitten interessante dingen: Allereerst het feit dat achter het kerkmodel ook een sociologisch ideaal zit. Achter veel stedenbouw zitten  opvattingen over hoe mensen idealiter samen moeten leven. Waar en hoe wonen mensen met een verschillende status? Van elkaar gescheiden of juist door elkaar? En waar bedoeld was om door elkaar te wonen, is de praktijk er een van langs elkaar heen leven. De wijk Randenbroek-Schuilenburg -met een mix van sociale woningbouw en woningen voor middeninkomens- is daar een interessant voorbeeld van.
De veranderde positie van de wijkgemeente en de afnemende betekenis van de buurt wordt door andere ontwikkelingen als de mobiliteit, de digitalisering en de keuzevrijheid  nog versterkt. Acceptatie van het idee van de netwerk- of keuzekerk lijkt daarom voor de hand te liggen. Kerken met een minder vestigingen of een kleinere doelgroep, zoals evangelische of migrantenkerken denken en werken al helemaal zo.
Interessant is dat de wijk in het boek van De Reuver vanuit missionair perspectief weer helemaal in zicht komt. Ik pleit in het verlengde van wat hij zegt dan ook voor de benaming “netwerkkerk met een kerkwijk”. Mensen komen niet allereerst meer naar een gemeente omdat het hun wijkkerk is. Maar als ze met deze kerk meedoen, mogen ze wel betrokken worden in de missionaire, pastorale en diaconale roeping van ‘hun’ kerk voor de geografische wijk. Zeker als dit een wijk is met sociale problematiek.

Advertenties
Dit bericht werd geplaatst in Gelezen en getagged met , , . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s