Every Good Endeavour – over geloof en werk (2/3)

godatworkIn het eerste deel van Every Good Endeavour verkent Keller hoe de Bijbel tegen werk aankijkt. Genesis geeft een belangrijke plaats aan werk door Gods scheppen als werk te beschrijven en werk als belangrijkste opdracht aan de mensen te zien. Dit in grote tegenstelling tot de Griekse filosofie, waar werk niet als een zegen gezien werd. In het werken weerspiegelen de mensen het beeld van God. Werken hoort bij de tuin van Eden en is niet het gevolg van de zondeval. Toch merken we dat de overtuiging dat werken ‘een noodzakelijk kwaad’ is diep in onze cultuur zit en de Griekse filosofie zijn sporen in de kerk heeft achtergelaten.

‘We werken niet om te leven, maar leven om te werken’ (Sayers). Het geeft zin aan ons bestaan. In tegenstelling tot de Griekse filosofie, waar de geest veel meer waarde krijgt dan het materiële, maakt Genesis geen onderscheid tussen hoger en lager werk: handwerk is niet minder-waardig. Daarin is het dus ook kritisch op onze culturele waardering van soorten werk. No taks is too small a vessel to hold the immense dignity of work given by God.

Keller wijst met name op Luther die dit uitgewerkt heeft. In zijn tijd werd roeping en opdracht met name met de geestelijkheid verbonden. Zij leefden in het echte Koninkrijk: de Kerk. Maar Luther verbindt ‘Beruf’ weer met al het werk wat we als mensen doen. Mensen zijn zo op allerlei manieren ‘de maskers van God’ van waarachter Hij zijn voorzienigheid en zorg uitoefent. Op een mooie manier verbindt Keller de 16e eeuwse geestelijkheid met ons vandaag: Ook vandaag proberen we door ons werk de moderne manieren heil te krijgen: door zelfwaarde te zoeken in status, geld of macht. Luthers ontdekking van de rechtvaardiging door het geloof alleen brengt hier ook het alternatief. We kunnen  onszelf in alle vrijheid in dienst stellen van onze naaste, zoals Christus zich aan ons gegeven heeft.

In zijn hoofdstukken over de frustratie die wij in ons werk voelen, geeft Keller een mooie illustratie met Salieri en Mozart (bij het bredere publiek bekend van de film Amadeus). Wanneer we werken om onze eigen hoogste ambities waar te maken, werken we voor onszelf. Wanneer we vruchtbaar willen werken, aansluitend bij onze gaven en talenten, maar ook gericht op dienstbaarheid aan anderen, ontstaat vrijheid om iets goed te doen, maar ook gerust om iets anders te doen. Want schrijft Keller verderop: In de 80-er jaren ontstond vooral het idee dat ‘unless you were a highly paid professional, you could not live a fulfilled, free life.’ Hij noemt regelmatig voorbeelden van mensen uit zijn gemeente, die werk met een veel salaris, status en macht opgeven om iets te gaan doen wat ze graag willen.

In allerlei Bijbelstudies verkent Keller de frustrerende en vruchtbare kant van werk. Vanuit Prediker, Esther en het gebod om geen afgoden te maken, zoekt hij mooie inzichten bij elkaar. Met name de analyse van de torenbouw in Babel gebruikt hij mooi: de mensen hadden een nieuwe uitvinding gedaan (hardgebakken stenen) en wilden dat toepassen. Maar daarmee wilden ze voor zichzelf een naam konden maken (in tegenstelling tot Genesis 1 en 2, waar mens en dieren namen ontvangen). Ze waren trots op wat ze individueel en collectief presteerden; Dat werd de zin van hun bestaan. Maar zelfverheerlijking en samenleven gaan niet hand in hand.

Aan het einde van het tweede deel wordt werk in het kader van de traditionele, moderne en postmoderne cultuur behandeld. In de traditionele cultuur werkte je van uit je onderwerping aan je rol in het geheel. In de moderne cultuur draait alles om de persoonlijke vrijheid. De postmoderne opvatting, die Keller bij Nietsche laat beginnen, relativeert ook de moderne waarden van wetenschap. Keller bestrijdt dit postmodernisme weer met zijn eigen wapens: Maar dan maak je de bestaande werkelijkheid tot een afgod en is er geen grond meer om elkaar op aan te spreken.  Hoe kan het christelijk geloof in dit spanningsveld richting geven?

Advertenties
Dit bericht werd geplaatst in Studieverlof. Bookmark de permalink .

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s