Bouwstenen voor een kerk die discipelen maakt: Hauerwas

HauerwasHet is makkelijker gezegd dan gedaan: leerling van Jezus zijn. Laat staan dat we anderen discipel van Jezus maken. Maar als Jezus het ons zelf opdraagt in Mattheus 28, kunnen we datt niet rustig naast ons neer leggen. Maar we mogen wel zoeken naar de specifieke uitdaging voor de volgelingen van Jezus vandaag. Stanley Hauerwas, een theoloog uit de Verenigde Staten, is al heel zijn leven op zoek naar een aantal bouwstenen van een gemeenschap die discipelen van Jezus maakt. Wat kunnen wij van hem leren? Eerst even een korte introductie op zijn persoon.

Wie is Hauerwas? – Als 73-jarige theoloog heeft hij een lange lijst van publicaties op zijn naam staan. Een daarvan, ‘A Community of Character’, is door Christianity Today uitgeroepen tot een van de 100 invloedrijkste theologische boeken van de vorige eeuw. De titel van zijn bekendste boek ‘Resident Aliens’ is tegelijk een goede samenvatting van zijn opvatting over de spannende houding van christenen in deze wereld: thuis en tegendraads. In Nederland hebben Herman Paul en Bart Wallet bijgedragen aan zijn bekendheid door het redigeren van ‘Een robuuste kerk’: een vertaling van een bloemlezing uit zijn werk.  Hauerwas put uit verschillende tradities, maar verbindt deze ook weer op een inspirerende manier. In ‘Oefenplaatsen’ beschrijft Paul het zo: “In Hauerwas’ werk komen zo het methodistische accent op ethiek, de postliberale ontdekking van ‘het Bijbelse verhaal’, de katholieke deugdenethiek en de anabaptistische nadruk op een kerk als counter culture community bij elkaar.” Voor wie hem graag eens even ziet en hoort: kijk en luister naar hem op Youtube in een interview over Hannah’s Child, zijn theologische memoires.

Om in een korte indruk te geven van zijn visie op hoe christenen vandaag in een post-christelijke samenleving moeten staan, gebruik ik de volgende zin om de visie van Hauerwas op de kerk te typeren. Daarna werk ik die in vier delen uit: Een christelijke gemeenschap, die de verhalen uit de Bijbel leest en vertaalt naar vandaag, die oefent in het uitleven van een christelijke levensstijl en die een alternatief durft te laten zien.

Een christelijke gemeenschap … – Leerling worden van Jezus en daarin groeien, kan niet zonder een gemeenschap om je heen. In onze tijd worden mensen vaak op zichzelf teruggeworpen of denken we dat we het wiel zelf weer uit moeten vinden. Maar dat is niet zoals het bedoeld is, meent Hauerwas. Maar voor hem is een gemeenschap niet een eenvoudig alternatief voor losse individuen. Deze gemeenschap is ook een alternatief voor andere gemeenschappen waar we bewust of onbewust bij horen. Zoals een volk, een cultuur, of een aantal gemeenschappelijke veronderstellingen, die bijna vanzelfsprekend zijn. Voor Hauerwas betekent dat dat deze gemeenschap van christenen heel concreet tegenover heersende meningen in de VS kan komen te staan. Christenen worden altijd geroepen om in een nieuwe gemeenschap leerling van Jezus te zijn.

… die de verhalen uit de Bijbel leest en vertaalt naar vandaag … – Maar die gemeenschap van volgelingen van Jezus krijgt inspiratie door het leven van het verhaal van de Bijbel, waarin zij steeds de Opgestane Jezus zelf ontdekken. Soms heel anders dan ze verwachten. Zoals de reizigers op weg naar Emmaus, die Jezus ontmoeten. Ze hadden een beeld in hun hoofd hoe de Messias zou moeten zijn. Maar in de ontmoeting met Jezus, in zijn uitleg van de Bijbel, in het breken van het brood ontdekken ze wie de Opgestane Gekruisigde is. En intussen worden we zelf met een goede boodschap de wereld ingestuurd. Dit lezen van de Bijbel en het vieren van het Avondmaal staat niet los van ons leven. Sterker nog: dit is al christelijk leven. Breek samen het brood in Jezus’ Naam en je bent al samen een nieuwe gemeenschap met alle gevolgen van dien. Pas in de concrete praktijk geven zij richting aan het leven van de leerlingen van Jezus. Zo vormde het Evangelie het leven van de eerste christenen.

… die oefent in het uitleven van een christelijke levensstijl, … – In onze huidige tijd maken we makkelijk een tweedeling tussen ergens over na denken en iets doen. Maar een christelijke gemeenschap kan zich dit niet veroorloven. De verhalen lezen en vertalen kan niet zonder de concrete praktijk. We kunnen niet theoretisch vooraf bepalen wat goed of slecht is voor alle tijden en plaatsen. In deze concrete situatie kijken we naar wat goed is om te doen. We kunnen dat niet afleiden uit andere dingen, dan op weg gaan met Jezus. Daarin kunnen we achterom kijken: hoe hebben anderen voor ons dat gedaan? We kunnen om ons heen kijken: Hoe doen anderen dat in een vergelijkbare situatie? En dan merken we vaak genoeg dat de spanning niet ligt in wat we moeten doen, maar in de vraag hoe we dat doen of in de vraag of we het daadwerkelijk durven doen of laten. In de gemeenschap van christenen mogen we ons laten vormen. Hauwerwas beschrijft dat als ‘karaktervorming’ en het ontwikkelen van ‘deugden’. Deze vorming kan niet zonder traditie en gemeenschap.

… en die een alternatief durft te laten zien. – Omdat de kerk onder de heerschappij van Jezus staat, kan zij tot heel andere keuzes komen dan in de samenleving –of in andere gemeenschappen- gewoon zijn. Hauerwas gaat in zijn theologie en leven dan ook vaak een andere weg. Kenmerkend is ook dat hij bij een vraag geen antwoord geeft, maar de vraag ter discussie stelt. Maar ook in de praktische uitwerking gaat hij vaak tegendraadse wegen. Zo is hij uitgesproken pacifist. Of komt hij in de lijn van Jean Vanier en Henri Nouwen op voor de zorg voor het kwetsbare, het broze.

Hauwerwas is een theoloog die prikkelt. Hij legt de lat hoog voor de kerk. Maar dat doet het evangelie ook. Voor Hauerwas is het een belangrijk onderdeel van het antwoord op de vraag hoe de kerk in het post-christelijke westen haar geloofwaardigheid weer terug kan vinden. Daarbij wil hij haar weer dicht terug brengen bij de kern van geloof en leven. Dat is niet verkeerd. Maar een vleugje meer genade en voorlopigheid kan geen kwaad bij Hauerwas. Of om met Bonhoeffer te spreken: “Probeer de Bijbel niet relevant te maken. De relevantie ervan is vanzelfsprekend. .. Verdedig Gods woord niet, maar getuig ervan … vertrouw op het woord.”

Advertenties
Dit bericht werd geplaatst in Brug Blog, Gelezen. Bookmark de permalink .

Een reactie op Bouwstenen voor een kerk die discipelen maakt: Hauerwas

  1. Esther van Maanen zegt:

    Boeiend artikel, voor het citaat van Bonhoeffer vind ik treffend!

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s