Over God en geweld – Gods toekomst is geweldig

Preek van 2 maart 2014 in De Brug Amersfoort

geweldEen vader staat bij het hek van de school. Zijn zoontje van tien speelt op het schoolplein. Het is een rustige enigszins verlegen jongen. Hij wordt wel eens gepest. Meer assertieve machojongens nemen hem te grazen. Ze hebben het er thuis wel eens over. De rustige enigszins verlegen vader probeert er een goed christen in te zijn en ontmoedigt zijn zoon wraaklustig te zijn. Maar hij ziet het gebeuren: het groepje benadert zijn zoontje opnieuw en dan haalt zijn zoontje uit. Hij deelt een paar rake klappen uit. De vader ziet het met schaamte en trots aan. De jongen die geslagen is, gaat bebloed naar de leraar. Tja, dat is je eigen schuld. En hij geeft een knipoog naar het zoontje. Hij wordt niet meer gepest.

Met dit verhaaltje zitten we midden in de worsteling van het leven. Hoe gaan we om met onrecht en geweld? Hoe gaan we hier als christen mee om? Hoe laat je je door de Bijbel leiden? En om het nog gecompliceerder te maken: Hoe ga je om met de verschillen hierin in het OT en NT? Het onderwijs van Jezus is radicaal geweldloos. Maar het OT staat vol met geweld dat door God opgedragen wordt. 600 teksten over moord, 100 teksten waarin God opdracht geeft te doden, 1000 teksten over Gods toorn, straf of oorlogsvoering. Een voorbeeld lazen we in de tekst waarin Saul de opdracht kreeg de Amelekieten uit te roeien.

Maar tegelijk beseffen we dat geweld (helaas) onlosmakelijk met onze werkelijkheid verbonden is. Natuurlijk in de situaties in Syrië, in Oekraïne. Fysiek en verbaal geweld. Maar ook in ons leven. Misschien niet zo grof. Maar het is ook geweld wanneer we elkaar uitsluiten. Wanneer we elkaar links laten liggen en laten vereenzamen. Wanneer we als consument passief of actief situaties ondersteunen door dingen te kopen, waarvan we weten dat er anderen voor uitgebuit en onderdrukt zijn. En Jezus scherpt het nog eens aan in Mattheus. We kunnen denken dat we vrijuit gaat van moord, maar als we elkaar uitschelden zijn we al schuldig aan deze gewelddaad.

Jezus spreekt in zijn veldrede in Lukas 6 radicale woorden. Heb je vijanden lief, wees goed voor ze, zegen hen, bidt voor ze, keer ze de andere wang toe als ze je slaan, geef ze ook je onderkleed als ze je bovenkleed willen hebben. Wees barmhartig zoals God barmhartig is. Maar is God wel barmhartig als hij zoveel geweld gebruikt in het OT? Kan ik wel geloven in een God die niet alleen barmhartig is, maar ook met geweld verbonden is?

In het inloophuis in Rotterdam stond eens een man verontwaardigd op tijdens een uitleg van mij over Gods barmhartigheid en genade. Ik beweerde dat zelfs Hitler als hij in zijn laatste uren berouw had getoond vergeving van God had kunnen krijgen. Dat ging er bij de man niet in. Dat is allemaal gelul, zei hij. Met sommige dingen kom je niet weg. Dat moet rechtgezet worden. In zijn reactie voelen wij het mee dat er zaken zijn waar God toornig over is. Zijn boosheid over onrecht hoort ook bij God. Hij is niet alleen barmhartig, liefdevol en geduldig, maar in zijn passie om vrede te brengen, ontbrandt ook een strijd met de tegenstand en de tegenstanders van die vrede. Dus deze kant hoort ook bij God. We mogen Hem niet reduceren tot een lieve goedmoedige God.

Daarbij is het wel moeilijk veel teksten in het OT te plaatsen, waar God zelf met geweld verbonden wordt. Het besef dat er in de Bijbel een ontwikkeling zit, een voortgaande openbaring, is belangrijk. In het OT kunnen zo zaken benoemd worden, die door Jezus in een heel ander licht gesteld worden. Daarbij staat het OT niet gelijk in contrast met het NT. Soms worden bescheiden stemmen uit het OT door Jezus meer centraal gesteld. Denk maar aan de ontwikkeling van visie op man en vrouw-zijn en op slavernij. In de visie op geweld zit ook een ontwikkeling. In de situatie van Israël, waarin het gewoon was 10-voudig wraak te nemen, is het gebod ‘oog om oog, tand om tand’ al een humane beperking van geweld. Geen tienvoudige wraak, maar een om een. Jezus gaat daar weer een stap verder in. Hij stelt dat er geen wraak meer genomen mag worden. Als iemand je slaat, keer dan je andere wang toe.

Ook is het van belang te beseffen dat geloven in het begin van de Bijbel zich vaak nog afspeelt binnen de horizon van het leven. Zegen en vloek, belofte en straf vinden mensen terug in het leven zelf. Later ontwikkelt zich steeds meer het geloof in een leven na dit leven. Dat betekent dat geweld zich steeds meer verplaatst van de mens naar God. En van direct geweld, naar geweld, oordeel, straf op en na de jongste dag. Hierin is de worsteling van God om zich te openbaren aan mensen in hun voorstellingswereld en taal een belangrijke veronderstelling. Onderweg leren we God steeds beter kennen en in Jezus vinden we een heldere openbaring van wie God is.

In het leven, lijden, sterven en opstaan van Jezus zien we een heel ander verhaal rond geweld. Niet alleen leert Jezus een geweldloze houding, maar leeft deze ook uit. Hij verbiedt vuur van de hemel te laten komen, zoals bij Elia. Hij verbiedt oren af te hakken. Het Koninkrijk van God komt. Dat gaat gepaard met zeer veel geweld. Maar meer met geweld dat Hem treft en waaronder Hij lijdt. Zo staat Hij ook in zijn veldrede te onderwijzen aan de leerlingen en de menigte. Allemaal mensen aan de rand van samenleving. Zonder macht. Blootsgestelt aan de verwerping door mensen omdat ze Jezus volgen. Hij staat daar niet tussen burgemeesters en wethouders. Maar tussen een kleine groep kwetsbare mensen. En hen leert hij: Heb je vijanden lief.

Zo doet Jezus een appel aan ons. Hij voert geen theoretische discussie. Hij roept ons op om te doen. Om het in praktijk te brengen. Leef radicaal van de toekomst van God, die komt en komen zal. Besef dat die toekomst geweldig is, weldadig, maar ook gewelddadig is. Omdat deze toekomst ook door moet breken tegen alle weerstand in. Ook onze weerstand. Nu leven we nog in een tijd van geduld en genade. Maar als het goed, heilige, hele komt, dat zal het kwade, onreine, zondige moeten verdwijnen. In de wereld en in ons. We mogen op deze komst anticiperen. We mogen barmhartig zijn, maar ook kwaad worden over het onrecht. Toch kan die dag die komt ook benauwen en bang maken. Het kruis van Jezus is dan de plek om te schuilen. Dat is de bliksemafleider van het geweld van God geweest. In de luwte van het kruis mogen we ons vastklampen aan de vrede die Christus brengt. Daar is het recht gezet voor degenen, die zich aan Jezus vastklampen.

Voor deze week kunnen we dat op drie manier meenemen:

Wat geloven we eigenlijk over God? Wie is Hij voor ons en welke plaats heeft geweld in hem?

Wanneer we geloven in Gods toekomst: wat betekent het kruis van Jezus voor ons? Geeft dat werkelijk de rust en vrede waardoor er nieuwe ruimte gemaakt wordt in ons leven? Betekent het kruis voor ons persoonlijk dat de angel eruit is als het gaat om de angst voor het geweld van God? Maar ook dat het een troost is dat dingen daadwerkelijk rechtgezet zijn? Voor wanneer we slachtoffer of dader zijn.

Als Gods toekomst komt en we het geweld bij God en Jezus kunnen laten: Hoe kunnen wij dan radicaal meedoen? Hoe kunenn we in het leven de spiraal van haat en wraak doorbreken met liefde en barmhartigheid? Hoe kunnen we met passie, waarin liefde voor vijanden en boosheid over onrecht een plaats krijgen, leven zoals Jezus dat van ons vraagt?

Reageer gerust! ds Hans van Dolder

Advertenties
Dit bericht werd geplaatst in Brug Blog, Preken. Bookmark de permalink .

Een reactie op Over God en geweld – Gods toekomst is geweldig

  1. wim schneider zegt:

    Inderdaad is het zo dat veel mensen niet met het O.T. uit de voeten kunnen vanwege het vele geweld daarin. Daarentegen zegt men dat het N.T. alleen maar liefde uitstraalt, en dat Jezus ons het liefdegebod heeft gegeven. Dat laatste is zeker waar. Maar als je de woorden van Jezus leest als het gaat over de rede der laatste dingen in de evangelieen slaat je de schrik om het hart vanwege de gebeurtenissen die nog te wachten staan voor mensen die Hem niet hebben gevolgd. Ook het boek Openbaringen staat vol met oordelen en wraakgerichten die zullen worden voltrokken aan hen die ongerechtigheid hebben gedaan, en Hem hebben afgewezen.

    In het O.T. was God toornig tegen Zijn volk ,dat Hij naar het beloofde land voerde, als zij zich niet aan de door Hem gegeven wet hielden, en strafte Hij hen met de dood. Ook de volken die zich verzetten tegen het plan van God met Zijn volk wekten de woede op van God, en zij werden zwaar gestraft.

    Het verschil tussen het O.T. en het N.T. is niet het ontbreken van geweld in het N.T., maar in het O.T. is de straf al voltrokken, terwijl in het N.T. de straf wordt aangekondigd voor hen die Jezus niet willen volgen. Gelukkig leven we nog in genadetijd, want God wil niet dat er mensen verloren gaan. Maar als we om ons heen kijken dan leven we wel in de eindtijd, en nemen de gebeurtenissen zoals die zijn geprofeteerd hand over hand toe.

    Daarom is het goed dat er aandacht komt (is) voor het verlossend werk van onze Heer Jezus Christus, want alleen zij die Hem aanvaarden als de zoon van God zullen bewaard blijven voor de tijd van beproeving die zeker komen zal.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s