Psalm 119

119Vaak opent zich bij het voorbereiden van een dienst een grotere wereld dan in een preek gevat kan worden. Zo gebeurde dat ook rond Psalm 119. Daarom maak ik het ook maar onderwerp van het Brug Blog om meer informatie, ervaringen en gesprek te delen.

Allereerst even de lijnen van de preek: In onze tijd waarin alles ‘sneller, drukker en meer’ moet, is er ook een tegenbeweging zichtbaar. Mensen zoeken steeds meer naar ‘langzamer, rustig en minder’. Allerlei cursussen en activiteiten proberen daarin te helpen. Van mindfulness tot kloosterbezoeken. Wat tilt ons uit boven de gebrokenheid uit ons verleden, de zorgen van vandaag of de onzekerheid over de toekomst?

Bij zulke bewegingen in onze cultuur worden ook vaak weer oude bronnen in de eigen traditie  ontdekt, die kunnen helpen. Zoals psalm 119. De langste psalm, Zelfs het langste hoofdstuk uit de Bijbel. Een acrostichon (versdicht) rond de 22 letters van het Hebreeuwse alfabet. De 22 coupletten van 8 verzen zijn heel gelijkmatig. C.S. Lewis merkte bij deze psalm op dat het geen psalm is waarin iemand zijn hart uitstort. Het is meer een borduurwerk, vakmanschap rond een passie: het woord van God. Voor snelle mensen saai en eentonig, maar juist in de lengte, de herhaling, de gelijkmatigheid zit enorm veel kracht. Net zoals in het twintig keer zingen van een Taizelied. Tijd nemen, volhouden, meegaan in een herhalend patroon werpt zijn vrucht af. Het dringt dieper door. De reclamemakers weten het. Componisten (van bijvoorbeeld het Canto Ostinato of moderne dancemuziek) weten het. Maar in het geloof kan het ook enorme kracht hebben. Het zit in liturgie. Het zit in Psalm 119. Pascal, filosoof en natuurwetenschapper uit de 17e eeuw, had psalm 119 vaak bemediteerd en citeerde regelmatig verzen in gesprekken met vrienden.

In de lange ode aan de werkelijkheid van God, gebeurt iets met ons. Het tilt ons op boven de werkelijkheid van ons dagelijks bestaan. Het refrein van de vreugde om Gods geboden wordt steeds door het dagelijks leven gevlochten. Daarbij komen er allerlei situaties voorbij: Drie voorbeelden: 1. De dichter heeft het over verdriet. “Mijn ziel ligt neergedrukt in het stof” (vs 25), “mijn ziel schreit van verdriet” (vs 28). Verdriet kan ons naar beneden zuigen. Maar het patroon van Gods woord, zijn belofte brengt hoop: “het laat leven” (vs 25) en het “richt op” (vs 28). 2. Allerlei omstandigheden kunnen ons afhouden van God. De dichter bidt “Neig mijn hart naar uw richtlijnen en niet naar winstbejag” (vs 36) ‘Eigen voordeel’ (Naardense vertaling). “Houd mijn oog af van wat leeg is, laat mij uw wegen gaan” (vs 37) 3. We kunnen zo bezig zijn met wat anderen over ons zeggen, dat we daarin vastlopen. Anderen prijzen ons de hemel in of boren ons in de grond. Maar de psalmist vraagt of hij niet gericht mag zijn op wat voor spot hem ook treft. Maar dat hij het woord van God mag vertrouwen. Nouwen zegt het zo in zijn beroemde preek in de Christal Catedral: Niet wat je hebt, bent of wat anderen over je zeggen, bepaalt wie je bent, maar wat God over je zegt, als Hij jou zijn geliefde kind noemt. Zo zijn er allerlei zaken die langskomen in de psalm met soms hele diepe observaties, zoals in vs 67: “Voor ik vernederd werd, tastte ik mis, maar nu houd ik mij aan uw woord”. Wat voor ervaring gaat hier achter schuil? Een tijd van hoogmoed, waarin God ver weg werd gehouden? Een vernederende ervaring, een falen waarbij de dichter heel klein werd. Een confrontatie met ziekte of afhankelijkheid. Het bracht hem weer dichter bij God.

Toch kunnen we wel aanhikken tegen al die woorden die in de psalm gebruikt worden: regels, richtlijnen, wet, geboden. Daar kunnen we als moderne mensen op afhaken. Ga mij niet vertellen wat ik wel of niet moet. Die tijd hebben we gehad, toch? Daar heb ik slechte ervaringen mee. Regels zijn benauwend, beperkend. En inderdaad is er in de kerk veel aan elkaar opgelegd, wat niet zo uit de Bijbel kwam. Maar toch wil de Bijbel ons wel uitnodigen om juist in de gehoorzaamheid aan Gods werkelijkheid vrijheid te vinden. In Psalm 119 worden acht woorden parallel gebruikt: naast, wet, wetten, geboden, regels, richtlijnen, voorschriften ook: woord, belofte. En het woord achter ‘wet’ is heel omvattend: Thora: richtingwijzer, de wil van God, zijn heerschappij. In het Jodendom en in het Oude Testament is de wet niet alleen een regel die gehouden moet worden om Gods gunst te ontvangen. Of zoals vaak in de christelijke traditie gebeurd is: de wet te beperken tot instrument om te weten te komen dat we de wil van God niet kunnen volbrengen en van genade moeten leven. Ook de psalm zot vol met evangelie: van gebed om genade en redding. De geboden aan Israël staat steeds in het licht van Gods bevrijding en redding. In Jezus mogen we daarin merken dat het woord, ook het woord van psalm 119 vlees geworden is. Iemand zei: daden spreken veel krachtiger dan woorden, maar wel veel langzamer. Jezus is het woord van God dat vlees geworden is. Een bekrachtiging van psalm 119. Maar dat kost wel tijd, geduld. Ook voor God om het op te merken, te lezen, tot ons door te laten dringen, eigen te maken en uit te leven.

Daarom deze oproep tot een cursus ‘soulfulness’ met psalm 119. Om ons met deze tekst te focussen op het hier en nu van Gods genade, trouw en zijn richtlijnen voor het leven. Dat vraagt wel inzet om met discipline de lengte van psalm 119 te lijf te gaan. Bonhoeffer merkte op, als hij deze psalm bemediteerde, dat het hem uittilde boven ‘de zelfgemaakte plannen en conflicten’. Lees of luister, langzaam, met aandacht. In een bepaalde Bijbelvertaling (Naardense Vertaling; Bijbel in gewone taal) of in de gezongen versie van Psalmen voor Nu. Juist in de lengte, de herhaling en het volhouden kunnen de passie voor wie God voor ons is, vinden. Zodat we dat refrein steeds mee mogen herhalen: Heer, ik verheug mij in uw geboden. Troost, red, en vorm mij!

Advertenties
Dit bericht werd geplaatst in Brug Blog, Preken. Bookmark de permalink .

Een reactie op Psalm 119

  1. Esther van Maanen zegt:

    Mooi verwoord!

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s